15,8 graden. Dat gaf het thermometertje aan dat naast mijn laptop staat, vorige week dinsdag om vier uur 's middags. Beneden stond de thermostaat op 18,5 en was de radiator onder het voorraam zo heet dat je er niet tegenaan kon leunen. Boven, in het kamertje waar ik werk, zat ik met een vest aan en een kruik op schoot.
Dat het boven kouder was dan beneden, wisten we al sinds de verwarming eind september aanging. Ik dacht dat dat bij een oud huis hoorde. Bram dacht van niet. Afgelopen zaterdag zijn we er een middag voor gaan zitten: eerst ontluchten, daarna de radiatoren waterzijdig inregelen. Het klinkt ingewikkelder dan het is, al ging er onderweg wel iets mis.
Eerst de lucht eruit
Om één uur zetten we de thermostaat laag, zodat de pomp stilviel en het water tot rust kon komen. Daarna liep ik met een ontluchtingssleutel van € 2,49 en een theedoek alle radiatoren af, beneden beginnend. De oude sleutel is sinds de verhuizing zoek.
Beneden siste het even en kwam er al snel water. Boven was het een ander verhaal. De radiator in de slaapkamer blies bijna een halve minuut lucht, die in mijn werkkamer gorgelde en proestte voordat er eindelijk een straaltje kwam. Daarna stond de meter van de ketel op 1,2 bar in plaats van 1,8. Dus: haak, luik, trap, vulkraantje, en terug naar 1,8. Dat kan ik sinds de onderhoudsbeurt in oktober zelf.
Dan inregelen
Ontluchten hielp, maar niet genoeg. Het echte probleem zat in de verdeling. De ketel stond op een aanvoertemperatuur van 80 graden. De twee grote radiatoren in de woonkamer kregen dat hete water volop, de kamer was in no-time op temperatuur, de thermostaat zei "klaar" en de ketel stopte. Boven hadden de radiatoren dan nog nauwelijks iets gehad.
Waterzijdig inregelen betekent dat je elke radiator zoveel water geeft als hij nodig heeft. Dat doe je met het voetventiel, het kraantje aan de andere kant van de radiator, onder een plastic dopje. Bram deed het met een infraroodthermometer van € 19: meten hoe warm de aanvoerbuis is en hoe warm de buis waar het water weer uitgaat, en het voetventiel zover dichtdraaien dat daar een flink verschil tussen zit. Bij de woonkamerradiatoren was dat verschil bijna nul. Het water raasde er gewoon doorheen. Ze kregen allebei ruim een slag minder.
Hier ging het mis. Bij de eerste radiator vergaten we te tellen hoeveel slagen het voetventiel openstond voordat Bram eraan draaide. Dan weet je niet meer waar je vandaan kwam. Helemaal dicht en vanaf nul opnieuw beginnen. Daarna schreef ik bij elke radiator de stand op een stukje schilderstape, en dat plakt er nog steeds.
Het laatste stapje was op zolder: de aanvoertemperatuur van de ketel van 80 naar 60 graden. Een HR-ketel werkt zuiniger als het water koel genoeg terugkomt, en bij 80 graden lukt dat bijna nooit. Bovendien brandt de ketel nu langer en rustiger door, zodat het water ook boven aankomt.
Wat het opleverde
Zaterdagavond om tien uur was het in de slaapkamer 18 graden. Zondagochtend in mijn werkkamer 17,5, zonder dat ik de deur open had gezet. Beneden duurt het 's ochtends wat langer voor het warm is, dus het programma van de thermostaat begint nu een halfuur eerder.
Wat het met ons gasverbruik doet, kan ik na drie dagen niet zeggen. Sinds begin november loopt er ook een proef met de thermostaat een graad lager, dus de getallen lopen door elkaar. Ik verwacht geen wonderen. De ketel klinkt wel anders: minder vaak aan en uit, meer een zacht gezoem. Kosten van de hele middag: € 21,49 en een rol tape. Bram, toen hij de trap onder het zolderluik weghaalde: "Volgend jaar doen we dit in oktober."
