"Is het hier nou kouder, of ben ik gewoon moe?" Bram stond om kwart over twee 's middags in de keuken, net wakker na een nachtdienst, met zijn handen om een mok thee. Het was dag vier van ons experiment, en het eerlijke antwoord was: allebei.
Op maandag 3 november zette ik de thermostaat van 19,5 op 18,5 graden. Vier weken lang, tot en met zondag 30 november. 's Nachts stond hij al op 16, daar veranderde niets aan. Het idee kwam na de tochtklus van oktober: nu het huis wat dichter was, wilde ik weten of één graad lager echt iets scheelt, of dat het vooral een gevoel is.
Hoe ik het bijhield
De slimme meter hangt er sinds juli, en in de app van onze energieleverancier zie je per dag hoeveel kuub gas je verbruikt. Alleen zegt dat weinig als het de ene week 12 graden is en de week erna 3. Daarom rekende ik met graaddagen, een maat voor hoe koud het was: hoe kouder de dag, hoe meer graaddagen. Ik rekende ze uit met de daggemiddelden van het dichtstbijzijnde KNMI-station. Gas delen door graaddagen, en dan kun je weken met elkaar vergelijken.
De app loopt soms een dag achter, dus ik schreef ook elke ochtend om half acht zelf de stand van de gasmeter op een briefje op de koelkast. Dat klinkt overdreven, maar twee keer klopte de app niet met mijn briefje, en dan wint het briefje. Op zondagavond ging alles in een tabblad, met een grafiekje dat Bram één keer heeft bekeken.
De vier weken ervoor, van 6 oktober tot en met 2 november, op 19,5 graden: gemiddeld 0,34 m³ gas per graaddag. De vier weken op 18,5: 0,32 m³ per graaddag. Ongeveer 6 procent minder.
Waarom ik niet te hard juich
Het is geen laboratorium. In die acht weken gebeurde er meer. De ketel kreeg half oktober een onderhoudsbeurt, eind oktober maakten we elf tochtgaten dicht, en op 8 november regelden we de radiatoren in en ging de ketel van 80 naar 60 graden. Ook douchen en koken zitten in die kuubs, want dat loopt hier allemaal over één gasmeter. Welk deel van die 6 procent door de thermostaat komt, kan ik niet uit elkaar trekken. Ik denk een flink deel, maar dat is een gevoel en geen getal.
In euro's is het bescheiden. Over vier weken scheelde het een kuub of zes, zo'n € 8. Doorgetrokken naar een hele winter misschien 50 m³, ergens tussen de € 60 en € 70. Geen fortuin, maar ook niet niks voor een knop die je één keer omdraait.
Hoe het voelde, en wat we terugdraaiden
De eerste week was wennen. Ik zat 's avonds met een extra trui en de plaid van de kringloop op de bank, en op mijn thuiswerkdagen had ik koude vingers bij het typen. Dat lag die eerste week ook aan de radiator boven, die toen nog niet deed wat hij moest doen. Na een week merkte ik het nauwelijks meer, behalve 's ochtends vroeg. Moos had het snelst door hoe het moest: hij claimde de vensterbank boven de radiator in de woonkamer en kwam er alleen nog af voor zijn eten.
Voor Bram lag het anders. Na een nachtdienst slaapt hij tot een uur of twee, en dan stap je uit bed in een huis van 18,5 terwijl je lijf denkt dat het midden in de nacht is. Dan is 18,5 gewoon te weinig, en daar heb ik geen grafiek voor nodig. Op zijn slaapdagen gaat de thermostaat daarom voortaan naar 19.
De nieuwe stand sinds 1 december: 18,5 graden overdag en 's avonds, 19 op de dagen dat Bram uit een nachtdienst komt, 16 's nachts. De trui hangt over de trapleuning, binnen handbereik. In januari kijk ik weer naar de graaddagen, als het echt koud is.
