€ 318.000. € 331.000. € 348.000. Die drie bedragen hangen sinds zondagavond op een geeltje op de koelkast. Het zijn de uitkomsten van drie online rekentools, ingevuld door dezelfde twee mensen met dezelfde inkomens en dezelfde studieschuld, op dezelfde avond. Tussen de laagste en de hoogste zit € 30.000. In Zwolle is dat ongeveer het verschil tussen een huis met en zonder tuin.
Ik had gedacht dat zo'n tool een soort rekenmachine is: getallen erin, één antwoord eruit. Zo werkt het niet. Elke tool stelt net andere vragen, en elke vraag die hij níét stelt, maakt het antwoord mooier dan het is.
Wat we invulden
We hebben allebei een vast contract. Ik werk 32 uur als salarisadministrateur, Bram werkt als verpleegkundige in ploegendiensten. Ik ga onze brutosalarissen hier niet tot op de euro neerzetten, maar samen houden we gemiddeld € 5.290 netto per maand over. Gemiddeld, want Bram krijgt onregelmatigheidstoeslag voor avonden, nachten en weekenden, en die schommelt tussen de € 250 en € 450 per maand. Een maand met veel nachtdiensten is voor de bankrekening een goede maand en voor Bram een slechte.
Dan is er Brams studieschuld bij DUO. Die was oorspronkelijk € 21.000, en hij lost nu € 96 per maand af. Je ziet zo'n schuld nergens op je loonstrook terug, maar een geldverstrekker telt hem wel mee. Dat wist ik, alleen niet hoe zwaar.
Eerlijk is eerlijk: bij de eerste tool vulde ik per ongeluk ons netto-inkomen in in plaats van het bruto-inkomen. De uitkomst was zo laag dat ik even moest gaan zitten, terwijl ik al zat. Pas bij de tweede tool zag ik wat ik fout had gedaan.
Waarom de uitkomsten zo uit elkaar lagen
De laagste uitkomst, € 318.000, kwam uit de rekentool van een bank. Die vroeg naar de oorspronkelijke hoogte van de studieschuld en rekende daar flink mee, en vroeg helemaal niet naar toeslagen. Brams onregelmatigheidstoeslag telde dus voor nul mee. De middelste, € 331.000, kwam van een vergelijkingssite. Die wilde weten wat Bram nu maandelijks aan DUO betaalt en liet me een deel van de toeslag meetellen, met de kanttekening dat dat alleen kan als die ‘structureel’ is.
De hoogste, € 348.000, kwam van een site die geen enkele vraag over een studieschuld stelde en het volledige inkomen inclusief toeslag meenam. Het mooiste getal, en juist daarom het minst betrouwbare. Daarnaast rekende elke tool met een andere rente, afhankelijk van hoe lang je die vastzet. Een paar tiende procent scheelt al snel duizenden euro's leenruimte.
Hoe het precies zit met DUO en met de toeslag, weet ik nog niet. Ik heb gelezen dat de regels voor studieschulden de afgelopen jaren zijn veranderd, maar ik ga hier niet doen alsof ik dat helemaal snap. Het wordt een van de eerste vragen voor een hypotheekadviseur. Heb je zelf een studieschuld, laat het dan ook door iemand uitrekenen die dit dagelijks doet.
Wat we zelf willen betalen
Wat een bank maximaal wil lenen, is iets anders dan wat wij elke maand prettig vinden om te betalen. Ik houd sinds augustus al onze uitgaven bij, en op basis daarvan hebben we een eigen grens getrokken: maximaal zo'n € 1.450 bruto per maand voor de hypotheek. Dat is uitgerekend zonder Brams toeslag, zodat een rustige maand met weinig nachten ons niet in de problemen brengt. Bij de rentes van nu komt dat neer op een lening van rond de € 310.000.
We willen daarnaast kunnen blijven sparen. Voor onderhoud, voor de keuken die in een betaalbaar huis vast uit de vorige eeuw komt, en gewoon voor rust. Een huis kopen tot het randje van wat mag en daarna elke maand op de bodem van de rekening kijken: daar heb ik geen zin in.
Toen ik Bram de drie bedragen liet zien, keek hij er een tijdje naar en tikte toen op het laagste. ‘Daar gaan we van uit.’ Ik had er niets tegenin te brengen. Het geeltje blijft voorlopig hangen.
